Cafeïne en cafeïnevrije koffie    
  • Cafeïne
In koffie zit van nature cafeïne. Het belangrijkste effect van cafeïne is een licht stimulerende werking op het centrale zenuwstelsel. Dat kan je merken: je slaperigheid vermindert, je voelt je minder moe en je kan je beter concentreren. De werking van cafeïne is afhankelijk van een aantal factoren: leeftijd, drink- en rookgewoonten, lichamelijke gesteldheid en de afbraaksnelheid van cafeïne in het lichaam. De afbraaksnelheid van cafeïne is bij mensen die vaak en veel koffie drinken hoger dan bij mensen die af en toe koffie drinken. Ook speelt de individuele gevoeligheid voor cafeïne een rol.
Bij regelmatige koffieconsumptie kan enige gewenning optreden. We spreken niet van verslaving. Daardoor kunnen sommige mensen bij abrupt stoppen met het drinken van koffie met cafeïne lichte ontwennings-verschijnselen ervaren, die zich meestal uiten in lichte hoofdpijn. Die symptomen zijn van tijdelijke aard. Om eventuele ontwenningsverschijnselen te voorkomen, kan je beter langzaam aan over gaan op cafeïnevrije koffie. Maar vergeet niet: cafeïne komt ook voor in andere producten. Ter vergelijking:
Cafeïne in dranken
Ice Tea 34 mg/liter
Koffie 50 mg/liter
Coca-Cola 120 mg/liter
Dr Pepper 123 mg/liter
Lipton Ice Tea 129 mg/liter
Cola Light 147 mg/liter
Virus 283 mg/liter
Red Bull 286 mg/liter
XTC 300 mg/liter
Smart 338 mg/liter
Red Devil 365 mg/liter
Warp 4 506 mg/liter
Flugel Energy 788 mg/liter
Turbo 1.218 mg/liter

Valt het je ook op dat in enkele energiedrankjes het cafeïnegehalte gevaarlijk hoog ligt (zoals Turbo)? Komt daarbij dat een kop koffie 0,0 calorieën bevat, terwijl alle ander drankjes die hierboven staan vermeld er bol van staan door hun hoog suikergehalte.
     
Decafeïneren
Er zijn dus ook mensen die (soms) geen prijs stellen op cafeïne. Voor die mensen is er cafeïnevrije koffie. Om de koffie cafeïnevrij te maken, moet de cafeïne verwijderd worden. Dat noemen we decafeïneren. Het zijn de groene koffiebonen die gedecafeïneerd worden, dus nog voor de koffie gebrand wordt. Daarbij is het belangrijk dat alleen de cafeïne verwijderd wordt en dat de andere smaakbepalende stoffen in de koffieboon blijven.
De behandeling heeft geen invloed op de smaak van de koffie omdat smaak- en aromastoffen pas worden gevormd tijdens het branden.
Er zijn verschillende manieren om de cafeïne uit de koffieboon te verwijderen. In alle gevallen wordt een stof gebruikt die cafeïne aan zich bindt. Voor het decafeïneren, bevat de koffie tussen de 1 en 2,5 % cafeïne. Na de behandeling blijft er maximaal 0,1 % cafeïne in de koffie achter. Dat betekent dat er in een kopje gewone koffie gemiddeld 75 milligram en in een kopje cafeïnevrije koffie gemiddeld nog 3 milligram cafeïne zit. Het is namelijk technisch heel moeilijk om alle cafeïne uit de koffie te halen.

Er zijn twee manieren om cafeïne uit koffie te extraheren
:
De H2OC-methode
In dit proces wordt water (H2O) als extractiemiddel gebruikt. De groene bonen worden langdurig met water gespoeld, waardoor de cafeïne oplost in het water. Het water, met de daarin opgeloste cafeïne, wordt vervolgens door een bed van actieve kool (C) gepompt. De actieve kool neemt de cafeïne uit het water op. De gedecafeïneerde bonen worden met warme lucht gedroogd en met koude lucht gekoeld en vervolgens op de gebruikelijke wijze gebrand, gemalen en verpakt. Het water wordt steeds opnieuw gebruikt om te decafeïneren.
 
De DCM-methode
Hierbij wordt dichloormethaan (DCM) als extractiemiddel gebruikt. Deze is van een kwaliteit die speciaal bestemd is voor de voedingsmiddelenindustrie. De groene bonen worden vochtig gemaakt met water en gedurende een half uur in het extractiemiddel geweekt. Het proces wordt een aantal malen herhaald. Nadat de cafeïne is opgelost, wordt het DCM verwijderd. Hierna worden de bonen langdurig gestoomd om eventuele resten oplosmiddel te verwijderen. Vervolgens worden de bonen met warme lucht gedroogd en met koude lucht gekoeld. Ten slotte wordt de koffie op de gebruikelijke wijze gebrand, gemalen en verpakt. Het DCM wordt steeds opnieuw gebruikt.
De wet stelt verschillende normen aan gedecafeïneerde koffie. Vanzelfsprekend voldoen alle koffies die in de handel verkrijgbaar zijn volledig aan deze normen.